اگر متوجه لکههای گرد و بدون مو روی سر خود شدهاید، احتمال زیادی وجود دارد که با ریزش موی سکه ای روبرو باشید. این نوع ریزش معمولا به طور ناگهانی و حتی در عرض یک شب ظاهر میشود و طبیعی است که نگرانی زیادی ایجاد کند. شاید همین حالا این سوالها در ذهن شما باشد: آیا موهایم دوباره رشد میکنند؟ بهترین درمان ریزش مو برای من چیست؟
برای پاسخ به این پرسشها، در این مقاله به بررسی ریزش سکه ای مو و علل بروز آن در زنان، مردان و کودکان میپردازیم. سپس، راههای درمان ریزش موی سکه ای را معرفی میکنیم تا بتوانید با آگاهی بیشتری، بهترین روش درمانی را برای خود انتخاب کنید.
ریزش سکه ای مو چیست؟
ریزش موی سکه ای با نام علمی آلوپسی آره آتا نوعی بیماری خودایمنی است که در آن موهای سر با الگوهای دایرهای شبیه به سکه، به طور ناگهانی شروع به ریزش میکنند. این مشکل زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه فولیکولهای مو را عامل مهاجم تشخیص داده و به آنها حمله میکند.
در بسیاری از افراد، ریزش مو به صورت “یک شبه” و بدون علائم قبلی اتفاق میافتد. ظاهر این ریزش به شکل لکههای گرد یا بیضی است که صاف، سالم و بدون التهاب به نظر میرسند، انگار که با ماشین اصلاح تراشیده شده باشند. اندازه این لکهها میتواند از قطر یک سکه کوچک تا چند سانتیمتر باشد.
ریزش سکه ای مو ممکن است در هر نقطه از بدن، از جمله موی سر، ریش، ابرو، مژه و گردن رخ دهد. شدت و گستردگی ریزش در افراد مختلف متفاوت است. گاهی تنها چند ناحیه کوچک درگیر میشود و و گاهی این لکهها به هم متصل شده و نواحی وسیعتری را ایجاد میکنند.
علاوه بر ریزش لکه ای، از دست دادن مقدار زیادی مو در مدت کوتاه، خارش و فرورفتگیهای کوچک در ناخنها (پیتینگ) نیز از علائم این بیماری هستند.
صرف نظر اینکه علت ریزش مو چه باشد، این بیماری بر اثر شدت و دامنه درگیری به انواع زیر دسته بندی میشود:
- آلوپسی آرهآتای منطقهای: شایعترین نوع ریزش موی سکه ای که به صورت یک یا چند لکه گرد یا بیضی در پوست سر یا ریش دیده میشود.
- آلوپسی توتالیس: نوع پیشرفته که منجر به ریزش کامل موی سر به صورت ناگهانی یا تدریجی میشود.
- آلوپسی یونیورسالیس: شدیدترین نوع که باعث ریزش تمام موهای بدن از جمله سر، ابرو، مژه، ریش، دست، پا و حتی موهای گوش و بینی میشود.
- آلوپسی آره آتای منتشر: ریزش مو به صورت پراکنده، نه لکهای.
- آلوپسی آره آتای نواری (خطی): ریزش مو در ناحیه نواری شکل در اطراف حاشیه سر، پشت گردن و دو طرف گوش.
- آلوپسی باربا یا ریزش سکه ای ریش: نوعی ریزش موی سکه ای که ناحیه ریش و سبیل را درگیر میکند.
ریزش موی سکه ای هم در خانمها و هم در آقایان دیده میشود و میتواند در هر سنی بروز کند، اما اغلب قبل از 40 سالگی شایع است. این بیماری در کودکان و نوجوانان نیز بهطور نسبتا شایع رخ میدهد.
پیش از آنکه به راههای درمان ریزش موی سکه ای، از جمله درمان ریزش سکه ای ریش بپردازیم، ابتدا باید علت بروز این مشکل را بهتر بشناسیم. در ادامه این مقاله، به بررسی عواملی که احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش میدهند، میپردازیم.
علت ریزش مو سکه ای چیست؟
در ریزش سکه ای مو، گلبولهای سفید به اشتباه به فولیکولهای مو حمله میکنند و باعث التهاب، توقف چرخه رشد مو و در نهایت ریزش آن میشوند. هنوز علت دقیق واکنش دستگاه ایمنی بدن مشخص نیست، اما عوامل زیر میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند:
عوامل ژنتیکی
بررسیها نشان میدهد اگر یکی از بستگان درجه اول شما به ریزش موی سکه ای مبتلا باشد، احتمال به ارث بردن ژنهای مرتبط با این بیماری بیشتر است. این ژنها در بروز واکنش غیر طبیعی سیستم ایمنی نقش دارند و خطر ابتلا را افزایش میدهند. اگر این عضو خانواده قبل از 30 سالگی دچار ریزش مو شده باشد، این احتمال باز هم بالاتر میرود.
بیماریهای خودایمنی دیگر
از آنجا که ریزش موی سکه ای یک بیماری خودایمنی است، گاهی ممکن است با بیماریهای خودایمنی دیگر همراه باشد، زیرا زمینه ژنتیکی مشابهی دارند. بنابراین، ابتلا به بیماریهایی مانند ویتیلیگو، پسوریازیس، لوپوس، بیماری تیروئید خودایمنی، آرتریت روماتوئید یا دیابت نوع 1 می تواند خطر ابتلا به ریزش سکه ای مو را افزایش دهد.
بیماریهای آلرژیک
اگر شما به یکی از بیماریهای آسم، تب یونجه یا درماتیت آتوپیک مبتلا باشید، احتمال آنکه دچار ریزش سکه ای شوید، بیشتر است.
سایر عوامل خطر
برخی عفونتهایی ویروسی مانند هپاتیت، اختلالات هورمونی، کمبود آهن و ویتامینهایی مانند ویتامین D و همچنین استرس شدید میتوانند به عنوان محرک آغاز یا عود این بیماری عمل کنند.
روشهای درمان ریزش موی سکه ای
ریزش موی سکه ای به فولیکولهای مو آسیب دائمی وارد نمیکند، بنابراین شانس رشد مجدد موها وجود دارد. در برخی بیماران، موها بهطور خود به خود و ظرف چند ماه دوباره رشد میکنند، اما در برخی دیگر، ریزشهای جدید یا عود مکرر دیده میشود.
نکته مهم این است که هیچ روش درمانی واحدی برای همه بیماران وجود ندارد. راههای درمان ریزش موی سکه ای در زنان و مردان با هدف تسکین علائم و تحریک رشد مجدد مو به کار میروند. پزشک با توجه به عواملی مانند سن، میزان موهای از دست رفته، مدت زمان گذشته از شروع ریزش و محل درگیر، بهترین روش درمان را انتخاب میکند. با توجه به این موارد، روشهای زیر برای درمان ریزش موی سکه ای پیشنهاد میشوند:
عدم درمان و تحت مشاهده قرار دادن بیمار
اگر ریزش مو در حد یکی دو لکه باشد و کمتر از یک سال از شروع آن گذشته باشد، ممکن است پزشک متخصص پوست توصیه کند که فعلا درمانی انجام نشود و روند بیماری فقط تحت نظر قرار گیرد. در بسیاری از افراد، به ویژه کودکان، رشد مجدد موها بدون هیچ درمانی رخ میدهد، هر چند این رشد میتواند آهسته باشد. اگر پس از مدتی رشد موها کمتر از حد انتظار بود، پزشک ممکن است روشهایی مانند مزوتراپی مو یا درمانهای دارویی را پیشنهاد کند.
کورتیکواستروئید موضعی
کورتیکواستروئیدهای موضعی نوعی داروی ضد التهابی هستند که برای درمان بیماریهای خودایمنی به کار می روند. این داروها به شکل پماد یا کرم برای درمان سریع ریزش موی سکه ای در کودکان و بزرگسالانی که انجام تزریق در آنها ممکن نیست، استفاده میشوند. این داروها با کاهش التهاب اطراف فولیکولهای مو، به رشد مجدد مو کمک میکنند و معمولا همراه با سایر روشهای درمان ریزش موی سکه ای به کار میروند تا نتیجه بهتری حاصل شود.
تزریق کورتیکواستروئید داخل ضایعه
تزریق مستقیم داروهای کورتیکواستروئید مانند تریامسینولون به محل ضایعه اصلی ترین راه درمان ریزش موی سکه ای در زنان و مردان بزرگسال است. این دارو با سرکوب فعالیت سیستم ایمنی و کاهش التهاب در فولیکولهای مو، شرایط را برای رشد مجدد موها فراهم میکند.
اثربخشی تزریق کورتون برای درمان ریزش سکه ای مو بیشتر زمانی مشاهده میشود که ضایعهها کوچک، تازه تشکیل شده و در نواحی محدودی باشند. این تزریق معمولا هر 4 تا 6 هفته یکبار انجام میشود و بسیاری از بیماران پس از 4 تا 8 هفته رویش مجدد موها را تجربه میکنند.
ماینوکسیدیل
محلول موضعی ماینوکسیدیل با بهبود گردش خون در فولیکولهای مو، رشد موهای جدید را تحریک میکند. این دارو معمولا برای درمان ریزش موی سکه ای در موارد خفیف توصیه میشود و بیشترین اثربخشی آن زمانی است که همراه با روشهای دیگر مانند کورتیکواستروئید یا مهارکنندههای JAK استفاده شود.
برخی پزشکان ممکن است ماینوکسیدیل را از طریق روش مزوتراپی به پوست سر تزریق کنند که در این صورت، هزینه مزوتراپی مو نیز به هزینه کلی درمان افزوده میشود.
ایمونوتراپی موضعی
در این روش، مواد حساسیتزا مانند دی فنیل سیکلو پروپن (DPCP) روی پوست سر مالیده میشود تا یک واکنش آلرژیک خفیف و کنترلشده شبیه اگزما ایجاد کند. این واکنش باعث میشود دستگاه ایمنی به جای حمله به فولیکولهای مو، به تحریک پوست واکنش نشان دهد و فولیکولها فرصت ترمیم و رشد مجدد پیدا کنند.
ایمونوتراپی موضعی برای درمان ریزش موی سکه ای در افراد با ریزش متوسط تا شدید مناسب است. درمان معمولا هفتهای یک بار انجام میشود و به تدریج دوز دارو افزایش مییابد. در بسیاری موارد، ایمونوتراپی برای افزایش اثربخشی با روشهای دیگر ترکیب میشود.
تزریق پی آر پی (prp)
در این روش، پس از گرفتن مقدار کمی خون از بیمار و جداسازی پلاسما غنی از پلاکت، آن را به محل ضایعه در پوست سر تزریق میکنند. فاکتورهای رشد موجود در پلاکتها اثر ضدالتهابی دارند و باعث ترمیم فولیکولهای آسیبدیده و تحریک رشد مو میشوند.
تزریق پی آر پی مو هر 4 هفته به مدت 3 تا 4 ماه انجام میشود و نتایج اولیه معمولا ظرف چند ماه مشاهده میشود. این روش جایگزین درمانهای اصلی مانند کورتیکواستروئید یا ایمونوتراپی نیست و اغلب به عنوان روش کمکی برای درمان ریزش موی سکه ای، به ویژه در بیماران با ضایعات کوچک تا متوسط یا در مراحل اولیه بیماری، استفاده میشود.
پماد آنترالین
آنترالین یا دیترانول یک پماد موضعی است که مشابه ایمونوتراپی موضعی، با ایجاد التهاب کنترل شده در پوست، تمرکز سیستم ایمنی را از فولیکول های مو به سطح پوست منتقل میکند. با کاهش واکنش ایمنی به فولیکولهای مو زمینه برای رشد مجدد موها فراهم میشود. این دارو به خصوص در کودکان و افرادی که تحمل تزریق را ندارند، کاربرد دارد.
آنترالین ممکن است به طور موقت باعث تغییر رنگ مو و پوست شود، به همین دلیل بیشتر برای افراد با رنگ موی تیره توصیه میشود.
داروهای مهارکننده JAK
این داروهای خوراکی مانند باریسیتینیب، آنزیمهای جانوس کیناز (JAK) را که در حمله سیستم ایمنی به فولیکولهای مو نقش دارند مهار میکنند و التهاب را کاهش میدهند. داروهای مهارکننده JAK بیشتر برای افرادی توصیه میشوند که دچار ریزش موی سکه ای شدید هستند یا به درمانهای معمول پاسخ ندادهاند. بیشترین اثربخشی در بیماران جوانتر و افرادی مشاهده میشود که در مراحل اولیه ریزش مو قرار دارند.
نور درمانی
در نور درمانی یا فتوتراپی، از اشعه فرابنفش (UV) با طول موج و شدت کنترلشده برای درمان ریزش موی سکه ای استفاده میشود. برای افزایش حساسیت پوست به این اشعه، معمولا دارویی به نام پسورالن به صورت قرص یا محلول موضعی تجویز میشود. تابش UV فعالیت بیش از حد سلولهای ایمنی در فولیکول مو را کاهش داده و با مهار واکنش سیستم ایمنی، زمینه را برای رشد مجدد موها فراهم میکند.
این روش معمولا در موارد شدید یا زمانی که مقاومت به درمانهای معمول وجود دارد به کار میرود. جلسات فتوتراپی چند بار در هفته و به مدت چند ماه انجام میشود و برای اثربخشی بیشتر میتواند همراه با درمانهایی مانند تزریق کورتیکواستروئید یا ایمونوتراپی انجام شود.
مزوتراپی
در مزوتراپی ترکیباتی مانند ویتامینهای گروه B، آمینواسیدها، ماینوکسیدیل یا داروهای ضدالتهابی خفیف با سوزنهای ظریف به لایه میانی پوست سر تزریق میشوند. این کار گردش خون در کف سر را بهبود میدهد، به تغذیه بهتر فولیکولها کمک کرده و واکنش ایمنی موضعی را کاهش میدهد.
این روش اغلب به عنوان درمان کمکی در کنار روشهای استاندارد درمان ریزش موی سکه ای ، مانند تزریق کورتیکواستروئید، استفاده میشود و بهترین نتایج در بیمارانی مشاهده میشود که ضایعات کوچکی دارند یا در مراحل اولیه بیماری قرار دارند.
مزوتراپی و پیآرپی هر دو از درمانهای تقویتی و کمکی محسوب میشوند، با این حال اثربخشی و هزینه پی آر پی مو کمی بیشتر از مزوتراپی مو است.
روشهای خانگی برای کنترل ریزش موی سکه ای
اگر به ریزش موی سکه ای مبتلا هستید، اقداماتی مانند مدیریت استرس (یوگا، مدیتیشن)، مصرف رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدان، اسیدهای چرب امگا 3، ویتامینهای B و D میتواند به کاهش التهاب و افزایش اثربخشی درمانها کمک کند.
توصیه میشود از رنگ مو، دکلره یا محصولات شیمیایی قوی پرهیز کنید تا به فولیکولها آسیب بیشتری وارد نشود. برای بهبود ظاهری، میتوانید از ژل، موس، اسپری یا پودر حجمدهنده برای پرپشت نشان دادن مو استفاده کنید و در صورت تمایل از کلاه، روسری، کلاهگیس، مژه یا ابروی مصنوعی و پروتزهای پوست سر برای پوشاندن نواحی کممو بهره ببرید. هرچند روشهای درمان خانگی ریزش موی سکه ای قطعی نیستند، اما میتوانند اعتماد به نفس و کیفیت زندگی را در طول درمان یا در صورت عدم پاسخ به داروها بهبود دهند.
درمان ریزش موی سکه ای در زنان
علت و درمان ریزش موی سکه ای در زنان مشابه مردان است، اما برخی عوامل هورمونی و فیزیولوژیکی میتوانند بر شدت، بهبود یا عود این بیماری اثر بگذارند. تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری، شیردهی و یائسگی ممکن است باعث شود دورههای ریزش مو طولانیتر یا کوتاهتر شوند و بازگشت مو یا عود بیماری سریعتر یا دیرتر اتفاق بیفتد. علاوه بر این، در زنان جنبه زیبایی و روانی ریزش مو تاثیر بیشتری بر اعتماد به نفس آنها دارد.
روشهای اصلی درمان ریزش موی سکه ای در زنان شامل تزریق کورتیکواستروئید داخل ضایعه، ماینوکسیدیل موضعی، ایمونوتراپی موضعی، داروهای مهارکننده JAK، فتوتراپی، پی آر پی و مزوتراپی هستند که در برخی موارد ممکن است برای اثربخشی بهتر به صورت ترکیبی به کار روند. با این حال، در زنان ملاحظاتی مانند بارداری، شیردهی، شرایط هورمونی یا تمایل به حفظ زیبایی موها ممکن است در انتخاب بهترین روش درمان تاثیرگذار باشد.
کلام آخر
درمان ریزش موی سکه ای نیازمند مراجعه به یک کلینیک معتبر و پیگیری منظم است تا با انتخاب بخ موقع و صحیح روشهای درمانی، التهاب فولیکولهای مو کنترل شده و زمینه برای رشد مجدد موها فراهم شود. با انتخاب یک مرکز معتبر مانند کلینیک زیبایی آرامین که سابقه و اعتبار بالایی در درمان ریزش مو دارد و از پزشکان با تجربه بهره میبرد، میتوانید درمان خود را با اطمینان آغاز کرده و به نتایج دلخواه خود برسید.
سوالات متداول
1. آیا ریزش موی سکه ای قابل درمان است؟
درمان ریزش سکه ای مو با روشهایی مانند تزریق کورتیکواستروئید، ایمونوتراپی و مصرف داروهایی مانند ماینوکسیدیل امکان پذیر است، با این حال، امکان عود مجدد وجود دارد و پایبندی به درمان اهمیت بسیاری دارد.
2. برای درمان ریزش موی سکه ای چه باید کرد؟
برای درمان ریزش سکه ای موی سر میتوان از کورتیکواستروئیدهای موضعی یا تزریقی، ماینوکسیدیل، ایمونوتراپی، مهارکنندههای JAK، تزریق پی آر پی و مزوتراپی استفاده کرد.
3. آیا موها پس از ریزش سکه ای مو دوباره رشد میکنند؟
در بسیاری از بیماران موها به صورت خود به خود یا با گذراندن دوره درمان دوباره رشد میکنند. سرعت و میزان بازگشت مو بسته به شدت بیماری متفاوت است. با این حال، ریزش موی سکه ای قابل عود است و ممکن است پس از بهبود، موها دوباره دچار ریزش شوند.
4. تفاوت ریزش موی سکه ای با ریزش موی ارثی چیست؟
در ریزش موی ارثی (آلوپسی آندروژنیک) ریزش مو تدریجی است و به صورت پسروی خط مو یا کم پشت شدن فرق سر ظاهر میشود. اما ریزش سکه ای مو به صورت ناگهانی و لکهای رخ میدهد.
5. تفاوت ریزش سکه ای مو و ریزش موی استرسی چیست؟
در ریزش موی استرسی (تلوژن افلوویوم) موها به طور یکنواخت در کل سر میریزند. اما در ریزش سکه ای، ریزش به شکل لکه های گرد و محدود است.
6. روشهای درمان ریزش سکه ای مو در کودکان چیست؟
علت ریزش موی سکه ای و درمان آن در کودکان تقریبا مشابه بزرگسالان است. در بسیاری از کودکان بدون نیاز به درمان خاصی موها دوباره رشد میکنند. در صورت نیاز، کورتیکواستروئیدهای موضعی یا ماینوکسیدیل با دوز پایین ممکن است تجویز شود.
7. فرورفتگی ناخن در ریزش موی سکه ای چگونه درمان میشود؟
در کودکان معمولا نیازی به درمان ندارد، اما در بزرگسالان ممکن است از کورتیکواستروئید یا تازاروتن استفاده شود.
