نمایان شدن بیش از حد بافت لثه در هنگام لبخند زدن میتواند نشاندهنده لبخند لثه ای باشد. در لبخند لثه ای به دلایل گوناگونی مانند رشد بیش از حد بافت لثه، کوتاهی دندانها و مشکلات فک و لب، تناسب بین دندانها و لثهها بر هم میخورد و دندانها کوتاهتر به نظر میرسند. هر چند این مشکل نگرانکننده نیست، اما میتواند جذابیت ظاهری و اعتماد به نفس شما را تحت تاثیر قرار دهد. خوشبختانه راهکارهای مختلفی برای درمان لبخند لثه ای وجود دارد که می تواند به شما کمک کند تا به لبخند دلخواه خود دست پیدا کنید. اگر می خواهید بیشتر درباره روش های درمان لبخند لثه ای بدانید، با این مقاله همراه شوید.
لبخند لثه ای چیست؟
لبخند لثه ای به حالتی گفته میشود که در هنگام لبخند زدن، بخش زیادی از بافت لثه در بالای دندانها نمایان میشود. در لبخند ایدهآل تنها 1 تا 2 میلیمتر از خط لثه دیده میشود. اما در لبخند لثه ای بیش از 2 میلیمتر از لثه در بالای دندانها نمایان میشود که باعث میشود دندانها کوتاهتر و لبخند نامتوازن به نظر برسد. به همین دلیل بسیاری از افرادی که با این مشکل روبرو هستند، احساس خوبی در هنگام لبخند زدن و خندیدن ندارند و به دنبال راهی برای درمان لبخند لثه ای هستند.
البته باید توجه داشت که زیبایی لبخند، سلیقه ای است؛ به این معنا که ممکن است لبخند لثه ای از نظر یک فرد، جذاب و از نظر فرد دیگر، غیر جذاب باشد. با این حال، اگر فکر میکنید که لبخند لثه ای اعتماد به نفس شما را تحت تاثیر قرار داده است، میتوانید با مشورت با یک متخصص زیبایی برای اصلاح آن اقدام کنید.
درجهبندی شدت لبخند لثه ای
شدت لبخند لثه ای با توجه به مقدار بافت لثه ای که در هنگام لبخند زدن دیده میشود، به انواع زیر دستهبندی میشود:
- لبخند لثه ای خفیف: در این نوع حدود 2 تا 4 میلیمتر از بافت لثه در معرض دید قرار میگیرد و با توجه به آنکه مقدار بافت نمایان لثه نسبتا محدود است، تاثیر قابل توجهی بر زیبایی لبخند ندارد.
- لبخند لثه ای متوسط: در این نوع بین 4 تا 6 میلیمتر از بافت لثه به هنگام لبخند نمایان میشود.
- لبخند لثه ای شدید: در این نوع بیش از 6 میلیمتر از بافت لثه به هنگام لبخند نمایان میشود که زیبایی لبخند را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار میدهد.
انواع لبخند لثه ای
بر حسب آنکه کدام ناحیه یا بخش از دهان به هنگام لبخند بیشتر نمایان میشود، لبخند لثه ای به انواع گوناگونی دستهبندی میشود که در زیر بیان شده است:
- لبخند لثه ای قدامی: در لبخند لثه ای قدامی لثههای بالای دندانهای پیشین (انسیزور) و نیش (کانین) بیش از حد نمایان میشود.
- لبخند لثه ای خلفی: در لبخند لثه ای خلفی لثههای بالای دندان آسیای کوچک به سمت عقب دهان بیشتر نمایان میشود.
- لبخند لثه ای ترکیبی: در لبخند لثه ای ترکیبی بخش زیادی از لثه هم در جلو و هم در عقب دهان نمایان میشود.
- لبخند لثه ای نامتقارن: در لبخند لثه ای نامتقارن بافت لثه اضافی در یک سمت از دهان بیشتر از سمت دیگر نمایان میشود.
چه عواملی موجب ایجاد لبخند لثه ای میشود؟
لبخند لثه ای علل گوناگونی دارد و ممکن است بیش از یک عامل به طور همزمان در بروز آن نقش داشته باشند. شناخت عامل یا عواملی که سبب ایجاد این مشکل شده است، به پزشک کمک میکند تا درمان مناسب را برای شما انتخاب کند. برخی از شایعترین علل ایجاد لبخند لثه ای عبارتاند از:
- بافت لثه اضافی: یک علت شایع لبخند لثه ای وجود بافت لثه اضافی است. گاهی اوقات در هنگام رویش دندانهای دائمی، لثه بیشتر از حد معمول رشد میکند. لثه اضافی بخش بزرگی از دندانهای تازه رویش یافته را میپوشاند و ظاهر لثه ای به لبخند شما میدهد.
- کوتاه بودن ضخامت لب بالا: اگر ضخامت لب بالا کمتر از اندازه میانگین باشد، لثه بیشتری در هنگام لبخند زدن نمایان میشود.
- فعالیت بیش از حد عضلات لب بالا: یک علت مهم بروز لبخند لثه ای فعالیت بیش از حد عضلات لب بالایی است. در این وضعیت، عضلات لب بالا و عضلات زیرین بینی که مسئول بالا آوردن لب بالایی هستند، بیش از حد قوی هستند یا بیش از حد در حالت انقباض قرار میگیرند. این مسئله منجر میشود که لب بالایی به خصوص در هنگام لبخند زدن بیش از حدِ طبیعی بالا آورده شود و لثه بیشتری دیده شود.
- عدم تکمیل فاز غیرفعال رویش دندانها در دوران کودکی: در فاز غیرفعال رویش دندانها، بافت لثه در اطراف دندانها به طور طبیعی پسروی میکند تا بخش بیشتری از تاج دندان بیرون بزند. اگر بافت لثه به دلایلی نتواند به اندازه کافی عقبنشینی کند، بخش بیشتری از لثه به هنگام لبخند زدن نمایان میشود و دندانها از اندازه طبیعی خود کوتاهتر به نظر میرسند.
- رشد بیش از حد فک بالا: در این مشکل اسکلتی، استخوان فک فوقانی بیش از حد معمول رشد میکند و نسبت به فک تحتانی حالت بیرونزدگی پیدا میکند. این ناهمترازی فکها سبب شود که بخش بیشتری از لثهها به هنگام لبخند نمایان شود.
- عفونت و التهاب لثه: عدم مراقبت کافی از دندانها باعث تشکیل پلاک و جرم روی دندانها شده و به تدریج منجر به بروز عفونت و التهاب در لثهها میشود. لثه متورم بخش بیشتری از دندان را میپوشاند و تناسب لثهها و دندانها در لبخند را بر هم میزند. حفظ بهداشت دهان و دندان با مسواک زدن روزانه و استفاده از نخ دندان به شما کمک میکند که کمتر دچار این مشکل شوید.
- عوارض دارویی: مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد تشنج، سرکوبکنندههای ایمنی یا برخی داروهای کنترل فشار خون، میتواند رشد بیش از حد لثهها در اطراف دندانها را تحریک کند. تشکیل بافت لثه اضافی در اطراف دندانهای فوقانی ظاهر لثه ای به لبخند میدهد.
روشهای درمان لبخند لثهای
برای درمان لبخند لثه ای، باید عامل ایجاد آن را برطرف کرد. از این رو شناسایی دقیق علل بروز لبخند لثه ای اهمیت زیادی در انتخاب و پیادهسازی درمان مناسب دارد. دو گروه اصلی روشهای درمان لبخند لثه ای عبارتاند از:
- درمانهای غیرجراحی: روشهای غیرجراحی اغلب یک درمان موقتی برای اصلاح لبخند لثه ای هستند. این روشها کمتهاجمی هستند و عوارض کمتری نسبت به درمانهای جراحی دارند.
- درمانهای جراحی: روشهای جراحی با هزینه و عوارض بالاتری همراه هستند؛ اما ماندگاری بیشتری دارند و نتیجه آنها در اغلب موارد دائمی است.
با توجه به شدت خنده لثه ای و عواملی که باعث ایجاد آن شده است، ممکن است به یک یا چند مورد از این درمانها به طور همزمان نیاز داشته باشید. پزشک متخصص درمان مناسب را بر حسب علت ایجاد لبخند لثه ای، شدت آن و نیز اهداف و خواستههای شما انتخاب میکند. در ادامه انواع روشهای جراحی و غیرجراحی برای اصلاح لبخند لثه ای شرح داده شده است.
روشهای غیرجراحی درمان لبخند لثه ای
روشهای غیرجراحی مانند تزریق بوتاکس، تزریق فیلر هیالورونیک اسید و ارتودنسی معمولا اولین گزینه برای اصلاح لبخند لثه ای هستند. این درمانها معمولا زمانی موثرتر هستند که لبخند لثه ای خفیف یا متوسط باشد؛ یعنی مقدار بافت لثه ای که به هنگام لبخند یا خنده نمایان میشود، زیاد نباشد. درمانهای غیرجراحی به خصوص برای افراد جوانتر که ساختارهای صورت آنها هنوز در حال تکامل است، مناسب است.
از آنجا که درمانهای غیر جراحی، تهاجمی نیستند، عوارض کمتری ایجاد میکنند و سرعت بهبودی در آنها بیشتر است. به علاوه، این درمانها هزینه کمتری نسبت به اعمال جراحی دارند و مقرونبهصرفهتر هستند. با این حال برخی روشهای غیرجراحی مانند تزریق بوتاکس و فیلر موقتی هستند و برای ماندگاری نتیجه پس از مدتی نیاز به تکرار درمان دارند.
درمان لبخند لثه ای با بوتاکس
درمان لبخند لثه ای با بوتاکس یک روش غیر تهاجمی، ایمن و موثر برای اصلاح لبخند لثه ای است. در این روش نوعی ماده پروتئینی به نام سم بوتولینوم نوع A به لب بالایی تزریق میشود. بوتاکس به عنوان یک شل کننده عضلانی عمل کرده و عضلات بالا آورنده لب بالایی را شل میکند. انبساط این عضلات، حرکت رو به بالای لب بالایی را محدود میکند و بنابراین، بخش کمتری از لثه هنگام لبخند زدن نمایان میشود.
معمولا 2 یا چند واحد بوتاکس به ناحیه بین بینی و لب فوقانی تزریق میشود تا لبخند لثه ای کاملا اصلاح شود و لبخند ظاهر طبیعیتر و جذابتری پیدا کند. نتایج درمان لبخند لثه ای با بوتاکس معمولا ظرف 5 تا 7 روز قابل مشاهده است و حدود 3 ماه ماندگاری دارد. در بسیاری افراد، درمان بوتاکس با توجه به کوتاه بودن زمان درمان، اثربخشی سریع و ماندگاری نتایج، اولین انتخاب برای اصلاح لبخند لثه ای است.
درمان لبخند لثه ای با تزریق فیلر هیالورونیک اسید
تزریق فیلر هیالورونیک اسید یک درمان موقتی برای اصلاح لبخند لثهای است که ساز و کاری مشابه با تزریق بوتاکس دارد. ترکیب مواد شیمیایی موجود در این فیلرها حرکت رشتههای عضلانی در لبها را محدود میکند و از این طریق به بهبود ظاهر لبخند کمک میکند. مدت ماندگاری نتایج در این روش بین 6 تا 8 ماه است. اگرچه تزریق این فیلرها نسبت به روشهای جراحی ارزانتر است، اما با ریسک بیشتری همراه است.
اصلاح خنده لثه ای با ارتودنسی
در موارد خفیفی که لبخند لثهای ناشی از ناهمترازی دندانها باشد، درمان ارتودنسی با استفاده از بریس یا الاینرهای شفاف مانند اینویزالاین میتواند راه حل مناسبی برای اصلاح این مشکل باشد. دستگاههای ارتودنسی به آرامی دندانها را به موقعیت صحیح خود هدایت میکنند و مشکل ناهمترازی دندانها را برطرف میکنند. در نتیجه، لثه کمتری به هنگام لبخند زدن نمایان میشود.
درمان لبخند لثه ای با کامپوزیت ونیر یا لمینت
اگر لبخند لثه ای خفیف باشد و بافت لثه اضافی کمتری وجود داشته باشد، جاگذاری کامپوزیتهای ونیر یا لمینت میتواند به حل این مشکل کمک کند. روکشها و ونیرها نوعی پوسته نازک از جنس کامپوزیت یا سرامیک هستند که به دندان متصل میشوند و ظاهر بلندتری به آن میدهند. با اصلاح اندازه دندانها، توازن بین دندان و لثه برقرار میشود و لبخند زیباتر میشود. این روش کمتهاجمی بهخصوص برای کسانی مناسب است که به دلایل ژنتیکی یا سایش دندانی، دندانهای کوتاهتری دارند.
هر چند روشهای غیر جراحی اثربخشی مناسبی در درمان لبخند لثه ای دارند، در موارد پیچیدهتر ممکن است نیاز به استفاده از درمانهای جراحی باشند. در ادامه به معرفی روشهای جراحی درمان لبخند لثه ای خواهیم پرداخت.
روشهای جراحی برای درمان لبخند لثه ای
روشهای جراحی برای اصلاح لبخند لثه ای معمولا زمانی توصیه میشوند که لبخند لثهای شدت بالاتری دارد و یا ناشی از مشکلات لب و فک است. این درمانها از دقت بالاتری برخوردار هستند و میتوانند بازه وسیعتری از مشکلات دهان و دندان از قبیل بافت لثه اضافی، فعالیت بیش از حد لب بالایی و یا مشکلات ناهمترازی فک را برطرف کنند. آنها در مقایسه با روشهای غیرجراحی ماندگاری بیشتری دارند و نتایج آنها اغلب دائمی است. با این وجود، روشهای جراحی اصلاح لبخند لثه ای با عوارض بیشتری همراه هستند، زمان بهبودی در آنها طولانیتر است و هزینه بیشتری دارند.
رایجترین روشهای جراحی درمان لبخند لثه ای عبارتاند از:
درمان لبخند لثه ای با افزایش طول تاج دندانها (لثهبرداری)
اگر رشد بیش از حد بافت لثه علت خنده لثه ای باشد، جراحی افزایش طول تاج دندان که به آن لثهبرداری (ژنژیوکتومی) نیز گفته میشود، برای اصلاح لبخند لثه ای توصیه میشود. در این روش بافت لثه اضافی توسط جراح دهان و دندان ماهر برداشته میشود تا بخش بیشتری از دندان طبیعی نمایان شود. در صورت نیاز در برخی موارد ممکن است استخوان نیز اندکی تراشیده شود.
جراحی افزایش طول تاج دندان تحت بیحسی موضعی انجام میشود و نیاز به بخیه زدن دارد. نتایج اصلاح لبخند لثه ای با این روش طولانیمدت و دائمی است.
درمان لبخند لثه ای با لیزر
یک روش جایگزین برای اصلاح لبخند لثه ای، استفاده از لیزر برای شکلدهی خط لثه و برقراری تناسب بین دندانها و لثهها است. در این روش دندانپزشک به کمک لیزر دیود بافت اضافی لثه را برداشته و به لثه شکل میدهد تا بخش بیشتری از مینای دندان در هنگام لبخند زدن نمایان شود. از آنجا که در این روش از لیزر برای جوش دادن بافت لثه استفاده میشود، نیاز به بخیه زدن نخواهید داشت. درمان با لیزر یک روش کمتهاجمی، سریع و بدون درد است که از دقت بالایی برخوردار است و با احساس ناراحتی کمتر و بهبود سریعتر همراه است. لیزر درمانی علاوه بر اصلاح خنده لثه ای، به بهبود سلامت کلی دهان و کاهش ریسک ابتلا به بیماریهای لثه نیز کمک میکند.
جراحی پایین آوردن لب
جراحی لب هنگامی توصیه میشود که فعالیت بیش از حد عضلات بالا آورنده لب در ناحیه لب و بینی، علت بروز لبخند لثه ای باشد. در این روش، بخش کوچکی از بافت عضلانی زیر لب بالایی برداشته میشود و بخشهای فوقانی و تحتانی آن به هم بخیه زده میشود که ظاهر کوتاهتری به لب میبخشد. این عمل سبب میشود که عضلات بالا آورنده لب نتوانند در هنگام لبخند و خنده، لب بالایی را بیش از حد بالا ببرند. جراحی لب یک درمان دائمی برای اصلاح لبخند لثهای است، اما امکان بازگشت آن وجود دارد.
جراحی فک یا ارتوگناتیک
در موارد شدیدی که لبخند لثه ای ناشی از ناهمترازی فک است، جراحی ارتوگناتیک یا تصحیح فک تنها راه چاره است. در این جراحی اندازه و موقعیت استخوانهای صورت نسبت به دندانها اصلاح میشود تا ارتباط صحیح بین آنها برقرار شود. تنظیم راستای فک و دندانها، تناسب بین لثهها و دندانها را برقرار می کند و ظاهر لبخند را بهبود می دهد.
چگونه درمان مناسب را برای هر فرد انتخاب کنیم؟
تاکنون روشهای جراحی و غیرجراحی متعددی برای درمان لبخند لثه ای مطرح شدهاند که با برطرف کردن عامل ایجادکننده خنده لثه ای، به کاهش شدت و اصلاح آن کمک میکنند. اینکه چه درمانی برای اصلاح لبخند لثه ای بهترین است، از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به عوامل متعددی از جمله علت ایجاد لبخند لثه ای، شدت آن، سن، وضعیت سلامت دندانی، ترجیحات بیمار و نیز هزینه بستگی دارد. در برخی موارد ممکن است برای رسیدن به نتیجه دلخواه نیاز به ترکیب چند روش درمانی باشد.
متداولترین روشهای درمان لبخند لثهای خفیف شامل تزریق بوتاکس، تزریق فیلر و گاه شکلدهی لثه با لیزر هستند. در موارد با شدت متوسط، برداشتن لثه اضافی و گاه ترکیبی از لثهبرداری با تزریق بوتاکس و فیلر توصیه میشود. اگر لبخند لثه ای شدید باشد، اثربخشی درمانهای غیرجراحی مانند تزریق بوتاکس محدود است. در چنین مواردی معمولا درمانهای جراحی مانند افزایش طول تاج، لثهبرداری و جراحی پایین آوردن لب توصیه میشوند.
در مواردی که خنده لثه ای ناشی از رشد بافت لثه اضافی در اطراف دندانها باشد، برداشت لثه اضافی با جراحی افزایش طول تاج و در مواردی که ضخامت لثه اضافی کمتر باشد، درمان با لیزر توصیه میشود. اگر کوتاه بودن دندانها به دلایلی مانند سایش دندانی باعث بر هم خوردن تناسب لثهها و دندانها شده باشد، بهترین روش استفاده از روکش و ونیر است که با تنظیم اندازه دندانها، ظاهر لبخند را بهبود میدهد. اصلاح لبخند لثه ای به کمک درمان ارتودنسی با بریس نیز زمانی توصیه میشود که دندانها به طور کامل رویش پیدا نکرده باشند و ناهمترازی بین آنها وجود داشته باشد.
در صورتی که فعالیت بیش از حد عضلات بالا آورنده لب بالایی علت ایجاد لبخند لثهای باشد، درمانهای غیرجراحی مانند تزریق بوتاکس و فیلر هیالورونیک اسید و درمان جراحی پایین آوردن لب گزینههای اصلی درمان هستند که با محدود کردن حرکت این عضلات به تصحیح لبخند کمک میکنند. جراحی پایین آوردن لب برای مواردی که کوتاه بودن لب بالا ظاهر لثه ای به لبخند میدهد، نیز توصیه میشود. در نهایت، اگر مشکلات اسکلتی در ناحیه فک دلیل ایجاد لبخند لثهای باشد، تصحیح ناهمترازی فکها به کمک جراحی فک (ارتوگناتیک) تنها راه چاره است.
در جدول زیر درمانهای پیشنهادی برای اصلاح خط لبخند لثه ای بر حسب علت ایجاد کننده آن ارائه شدهاند:
توصیههایی برای مراقبت و پیشگیری از لبخند لثه ای
هر چند در بسیاری از موارد لبخند لثه ای علل ژنتیکی دارد که پیشگیری از آن ناممکن است، مواردی نیز وجود دارد که عدم رعایت بهداشت دهان و دندان و یا مصرف داروهای خاص عامل بروز لبخند لثه ای است. در چنین مواردی میتوان لبخند لثهای را بدون درمان خاصی و با رعایت موارد مراقبتی اصلاح کرد. برخی اقدامات مراقبتی و پیشگیرانه که میتواند به بهبود ظاهر لثهها و پیشگیری از لبخند لثه ای کمک کند، عبارتند از:
تمرین لبخند
انجام تمرینات ورزشی صورت یک تا دو بار در روز میتواند با تقویت عضلات صورت به اصلاح لبخند لثه ای کمک کند. این تمرینها شامل موارد زیر است:
- به کمک انگشت اشاره، بالهای بینی را در امتداد گوشه دهان برای 30 ثانیه ماساژ دهید. این کار به شل شدن و اصلاح عضلات لب بالایی که با فعالیت خود لب را بیش از اندازه بالا میبرند، کمک میکند.
- دهان خود را باز کنید و سپس، لبهای خود را برای 10 ثانیه ببندید و نگه دارید. این کار سبب میشود که عضلات لب، لثهها را بپوشانند.
- مدام لبخند بزنید. با لبخند شروع کنید. سپس دهان خود را ببندید و آن را تنها اندکی باز کنید. وقتی این کار را انجام میدهید، دهان بخش بیشتری از لثه را میپوشاند. این موقعیت را برای 1 دقیقه حفظ کنید. اگر لبخند شما لثهها را نپوشاند، لثهها را با انگشتان خود فشار دهید.
- گونههای خود را از داخل دهان بمکید. دهان و لبهای خود را به شکل ماهی در بیاورید و برای 30 ثانیه نگه دارید. این کار کمک میکند که عضلات اطراف گونههای شما کشیده شود و با تصحیح وضعیت آنها، لبخند نیز بهبود یابد.
استفاده از داروهای جایگزین
همان طور که پیشتر بیان شد، مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد تشنج، سرکوبکننده دستگاه ایمنی و کاهنده فشار خون میتواند باعث تحریک رشد لثه و ایجاد لثه اضافی شود. رشد بیش از حد لثه باعث می شود که در هنگام لبخند زدن لثه بیشتری در بالای دندان ها دیده شود. بنابراین، اگر پس از مصرف این داروها دچار این عارضه جانبی شدید، حتما با پزشک مشورت کنید تا در صورت لزوم داروهای جایگزین را برای شما تجویز کند.
جرمگیری و پاکسازی سطح دندانها
عدم رعایت بهداشت دهان و دندان میتواند به عفونت و تورم لثه و در نهایت، بیماریهای لثه منجر شود. لثه متورم ظاهر لثه ای به لبخندمیدهد و زیبایی آن را تحتالشعاع قرار میدهد. با چند جلسه جرمگیری و پاکسازی دندانها میتوانید التهاب لثه خود را کاهش دهید و لبخند دلخواه خود را به دست بیاورید. به علاوه، میتوانید با مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان، دهانشویه و نیز ویزیتهای دورهای دندانپزشک از بروز مشکلات لثه ای پیشگیری کنید.
کلام آخر
تصمیم به درمان یا عدم درمان لبخند لثه ای یک تصمیم شخصی است و به ترجیحات هر فرد بستگی دارد. اگر احساس میکنید لبخند لثه ای زیبایی و اعتماد به نفس شما را تحت تاثیر قرار داده است، میتوانید با مراجعه به پزشک متخصص برای اصلاح آن اقدام کنید. پزشک با توجه به علت و شدت لبخند لثه ای و نیز خواستهها و ترجیحات شما بهترین درمان را برای شما انتخاب خواهد کرد.